Πριν από την εποχή των Σοφιστών και Ρητόρων στην Αθήνα, την εκπαίδευση των παιδιών την αναλάμβαναν, ο Παιδοτρίβης για την άθληση του σώματος, ο Κιθαριστής για την διδασκαλία της μουσικής και ο Γραμματιστής για την διδασκαλία της γλώσσας και της αριθμητικής. Τον 5ο π.Χ. αιώνα στην εκπαίδευση εφαρμόστηκε για πρώτη φορά ένα ανώτερο επίπεδο εκπαίδευσης πέρα από εκείνη τη βασική.
Το νέο εκπαιδευτικό επίπεδο απαρτιζόταν από δύο ομάδες μαθημάτων. Η μία ομάδα περιείχε τέσσερις τομείς που εστιάζονται στα μαθηματικά: Γεωμετρία, Αριθμητική, Κοσμολογία και Μουσική. 1
Στην άλλη ομάδα ανήκαν τρεις τομείς της γνώσης που εστιάζονται στη γλώσσα: Γραμματική, Ρητορική και Διαλεκτική.
Όλα μαζί συγκρότησαν τη δεύτερη σχολική βαθμίδα, αντίστοιχη με την σημερινή μέση εκπαίδευση, που παρείχε στους νέους τα μέσα για να μπορούν να είναι υπεύθυνοι ενεργοί πολίτες στην Αθηναϊκή Δημοκρατία.
Ο σχεδιασμός αυτός εφαρμόστηκε αυτούσιος σε ολόκληρη την επικράτεια και τη διάρκεια των Ελληνιστικών βασιλείων.2 Απόφοιτοι αυτής της βαθμίδας εκπαίδευσης επάνδρωναν συνήθως τις θέσεις των διοικητικών υπαλλήλων, ενώ ένα μικρό ποσοστό συνέχιζε σε ανώτερες σπουδές. Το εκπαιδευτικό αυτό σύστημα υιοθέτησε πλήρως η μετέπειτα κυρίαρχη (στις ίδιες χώρες αλλά και πολύ περισσότερες) Ρωμαϊκή αυτοκρατορία.
Η Ρωμαϊκή, λατινόφωνη πλέον, παράδοση έδωσε όνομα στους δύο κύκλους μαθημάτων που έμειναν γνωστοί ως Trivium (tre viae = τρεις οδοί) και Quatrivium (quator viae = τέσσερις οδοί). Ως σύνολο αναγνωρίζονται και σήμερα με το όνομα Artes Liberales (Ελεύθερες Τέχνες) 3 και εξακολουθούν να αποτελούν τα κύρια μονοπάτια για την ποίηση και τη φιλοσοφία στο Δυτικό κόσμο.
- Οι τέσσερις αυτοί κλάδοι των μαθηματικών κληροδοτήθηκαν αυτούσιοι από την πυθαγόρεια παράδοση.
- Τα ελληνιστικά βασίλεια ήταν οι χώρες που κατέκτησε ο Μ. Αλέξανδρος αφού είχε πρώτα υποτάξει την Αθήνα.
- Ελεύθερες γιατί ελευθερώνουν τον άνθρωπο; ή μήπως γιατί απευθύνονται σε ελεύθερα πνεύματα; ή μήπως γιατί απευθύνονται σε ελεύθερους πολίτες; (όχι σκλάβους). Στην αρχαία Ελλάδα πάντως λέγανε Βάναυσες Τέχνες εκείνες που υπηρετούν την παραγωγή υλικών προϊόντων…
